Araç satışında güvenli ödeme nasıl yapılır? Noterdeki Güvenli Ödeme Sistemi

İkinci el bir aracın bedeli nakit, havale, EFT veya FAST ile ödenecekse bu ödemenin noterlerdeki Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılması zorunludur. Sistem, alıcının yatırdığı parayı noterde satış tamamlanana kadar bloke tutar ve satış gerçekleştiği anda otomatik olarak satıcının hesabına aktarır. Böylece satıcı parasını almadan aracını, alıcı da aracı adına tescil ettirmeden parasını kaybetme riskinden korunur.

Araç satışında ödeme neden riskli?

Ödeme aşamasında karşılaşılabilecek başlıca riskler şunlardır:

• Sahte dekont: Size gösterilen ya da mesajla gönderilen bir dekont, paranın hesabınıza geçtiğini kanıtlamaz. Anadolu Ajansı'nın 2023'te aktardığı bir olayda aracını satmak isteyen kişi, ilk imzayı attıktan sonra kendisine aracın parasının yatırıldığına ilişkin gönderilen banka dekontunun sahte olduğunu fark ederek satışı durdurmuştur.
• "EFT'yi geri çekerim" ya da "dekont yeterli" iddiaları: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na göre, Merkez Bankası ödeme sistemlerinde hesaplara işlenmiş ödemeleri iptal etmek mümkün değildir; hatalı ödemeler ancak alıcı banka tarafından iade edilebilir. Yani belirleyici olan, karşı tarafın söyledikleri ya da gösterdiği belge değil, hesabınıza fiilen işlenmiş tutardır.
• Elden nakit: Türkiye Noterler Birliği, Güvenli Ödeme Sisteminin nakit taşıma riskini, para sayma zorluğunu ve sahte para kullanılma ihtimalini ortadan kaldırdığını belirtir. Nakit ödeme de yönetmelik gereği bu sistem üzerinden yapılmak zorundadır.

Güvenli Ödeme Sistemi nedir, yasal dayanağı ne?

Sistemin bugünkü dayanağı, 27.08.2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'tir. Yönetmeliğin 26'ncı maddesine göre, işletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında ödemenin bir kısmı ya da tamamı nakit, havale, elektronik fon transferi veya Bakanlıkça belirlenen diğer yöntemlerle yapılıyorsa, satış bedeli taşıt mülkiyeti ile bedelin eş anlı el değiştirmesini sağlayan elektronik sistem üzerinden ödenir.

Türkiye Noterler Birliği'nin açıklamasına göre sistem 03.02.2020'de kullanıma açılmış, yetki belgeli işletmeler ve bir takvim yılında üçten fazla ikinci el araç satanlar için 27.08.2024'ten, diğer tüm gerçek ve tüzel kişiler için 27.09.2024'ten itibaren zorunlu hâle gelmiştir. Satış bedelinin bir kısmı banka veya finansman şirketi kredisiyle ödeniyorsa, yönetmeliğe göre kredi tutarı dışındaki ödemeler için elektronik sistem kullanılır.

Ayrıntılı ve güncel bilgi için Türkiye Noterler Birliği'nin Güvenli Ödeme Sistemi sayfasına bakabilirsiniz.

Sistem adım adım nasıl çalışır?

Türkiye Noterler Birliği'nin tarif ettiği işleyiş şöyledir:

1. Aracı kuruluşu birlikte seçin. Hizmeti sisteme entegre bankalar, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları verir. Satıcı ile alıcının aynı aracı kuruluşu kullanması gerekir; farklı kuruluşlar üzerinden işlem yapılamaz. Kuruluşun web, mobil ya da şube kanallarından hangisini sunduğunu önceden sorun.
2. Satıcı kaydı oluşturur. Satıcı, aracı kuruluşun uygulamasında istenen bilgileri ve alıcının telefon numarasını girer. Sistem alıcının cep telefonuna otomatik olarak bir referans numarası gönderir.
3. Alıcı parayı yatırır. Alıcı bu referans numarasıyla aynı aracı kuruluşun kanalından sisteme girer ve satıcının girdiği tutarı yatırır. Para, satış gerçekleşene kadar güvenli hesapta bloke olarak tutulur.
4. Noterde satış yapılır. Noter huzurunda satış işlemi gerçekleşince tutar otomatik olarak satıcının hesabına aktarılır.

Satıcının sisteme girdiği tutar yatırılmamışsa sistem, noterdeki satış işleminin yapılmasına otomatik olarak engel olur. Bu, satıcı için önemli bir güvencedir.

Tutar büyükse şuna dikkat edin: Noterler Birliği, aracı kuruluşların mesai saatleri dışında ve hafta sonları FAST limitinin 2 milyon TL olduğunu, bu tutarın üzerindeki ödemelerin nasıl gönderileceğinin aracı kuruluşun çağrı merkezinden öğrenilmesi gerektiğini belirtir.

Para satıcıya ne zaman geçer, vazgeçilirse ne olur?

Para, noterde satış işlemi tamamlandığında satıcıya geçer; bundan önce satıcının erişimine açılmaz. Merkez Bankası da sistemin altyapısını oluşturan FAST Güvenli Ödeme İşlemi için, ödemeyi gönderene onay/tescil işlemi tamamlanmadan bedelin karşı tarafa aktarılmayacağının, ödemeyi alacak olana ise onay/tescil gerçekleştiğinde bedelin hesabına geçeceğinin garanti edildiğini açıklamıştır.

Satıştan vazgeçilirse başvuru iptal edilebilir ve alıcının yatırdığı tutar ilgili aracı kuruluş tarafından iade edilir. İade ya da para transferiyle ilgili bir sorun yaşarsanız başvurduğunuz aracı kuruluşun çağrı merkeziyle görüşmeniz gerekir.

Ücreti var mı, kim öder?

Evet. Yönetmeliğe göre elektronik sistemin kullanılmasına ilişkin masraflar, satıcıya aktarılan satış bedelinden mahsup edilir; ücretlerin üst sınırını ise Ticaret Bakanlığı, Türkiye Noterler Birliği'nin görüşünü alarak belirler. Ücret yıllara göre değişir: Noterler Birliği'nin örneğinde 2024 yılı kullanım ücreti 194,31 TL'dir.

Noterler Birliği, satıcının anlaşılan bedelin tamamını alması için alıcının kullanım ücretini satış bedeline ekleyerek göndermesi gerektiğini, aksi hâlde ücretin satış bedelinin içinden kesileceğini belirtir. Bu nedenle ücreti kimin karşılayacağını baştan konuşun ve güncel tutarı işlemi başlattığınız aracı kuruluşun ücret bilgilendirme ekranından kontrol edin. Örneğin Ziraat Bankası ve Akbank'ın yayımladığı koşullarda ücretin alınması, aracın alıcı adına tescil edilmesi şartına bağlanmıştır.

Kaparo alırken ya da verirken

Yönetmelik metni, ödemenin yalnızca tamamını değil bir kısmını da kapsar. Bu yüzden satış bedelinin notere gitmeden önce ayrıca gönderilen bir bölümü de bu kuralın kapsamına girebilir. Kaparo konuşuluyorsa tutarın nasıl ödeneceğini ve satış bedelinden nasıl düşüleceğini yazılı olarak netleştirin; emin değilseniz notere danışın. Kaparo adı altında yapılan dolandırıcılık yöntemlerini ve şikâyet yollarını kapora dolandırıcılığı rehberimizde ayrıca anlattık.

Yapılmaması gerekenler

• Dekont görüntüsüne, ekran görüntüsüne ya da "para yolda" sözüne güvenip imza atmak. Paranın durumunu kendi banka veya aracı kuruluş uygulamanızdan kontrol edin.
• Güvenli Ödeme Sistemini atlayıp elden nakit ya da ayrı bir EFT ile ödeme almak veya yapmak. Yönetmelik nakit, havale ve EFT ödemelerinin sistem üzerinden yapılmasını öngörür.
• Satıcı ve alıcının farklı aracı kuruluşlar üzerinden işlem başlatması; sistem bu şekilde çalışmaz.
• Kullanım ücretini hesaba katmadan ödeme yapmak ve noterde satıcının eksik tutar almasına şaşırmak.
• Büyük tutarlarda FAST limitini sormadan hafta sonu işlem planlamak.
• Sorun çıktığında aracı kuruluşun resmî çağrı merkezi yerine size ulaşan kişilerin yönlendirmesine uymak.

Kontrol listesi

• Aracı kuruluş birlikte seçildi ve her iki taraf aynı kuruluşu kullanıyor.
• Satıcı kaydı yapıldı, referans numarası alıcının telefonuna geldi.
• Alıcı tutarı yatırdı; satıcı paranın bloke edildiğini kendi kanalından gördü.
• Kullanım ücretini kimin karşılayacağı kararlaştırıldı.
• Noterde satış için gereken belgeler hazır.

Güvenli Ödeme Sistemi ödeme tarafını çözer; noterdeki satış sürecinin kendisi, gerekli belgeler ve 2026 masrafları için noterde araç satışı rehberimize, aracı almadan önceki kontroller için ikinci el araba alırken dikkat edilmesi gerekenler rehberine bakabilirsiniz. İlanlara satılık otomobil kategorisinden ulaşabilirsiniz.