İkinci el araba alırken nelere dikkat edilmeli? Adım adım kontrol listesi

İkinci el araç alırken en güvenli sıra şudur: önce satıcıyı ve aracın kayıtlarını doğrulayın, sonra aracın teknik durumunu bağımsız bir ekspertize kontrol ettirin, parayı da ancak noterdeki satış aşamasında, kayıt altındaki bir yöntemle ödeyin. Bu rehberde her adımı, hangi resmî kaynaktan kontrol edeceğinizle birlikte anlatıyoruz.

1. İlan aşamasında: karşılaştırın, acele etmeyin

Beğendiğiniz aracı aynı marka, model, model yılı, donanım ve kilometreye yakın başka ilanlarla karşılaştırın. Benzerlerinden belirgin biçimde ucuz bir ilan, kendi başına bir sorun kanıtı değildir ama ek soru sormanız için yeterli bir sebeptir. Aracı görmeden, satıcının kimliğini doğrulamadan kapora göndermeyin; bu konudaki uyarı işaretlerini kapora dolandırıcılığı rehberimizde topladık.

Araç bir galeride satılıyorsa, Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik satışa sunulan araçta kolayca görülebilir bir tanıtım kartı bulundurulmasını ister. Bu kartta en az şunlar yer almalıdır:

• marka, ticari ad, model yılı ve donanım bilgileri,
• şasi numarasının son 6 hanesi ve plaka,
• kilometre ve satış fiyatı,
• boyalı ve değişen parçalar,
• niteliği belirtilerek hasar kaydı,
• araç üzerinde rehin veya haciz gibi şerh bulunup bulunmadığı.

Kart yoksa ya da bilgiler eksikse bunu sorun; kartta yazanları sonraki adımlarda kendi sorgularınızla karşılaştırın.

2. Satıcıyı ve aracı doğrulayın

Aracın tescil belgesini (ruhsat) ve satıcının kimliğini birlikte görün. Ruhsattaki ad ile kimlikteki ad aynı olmalıdır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre araç satışı, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterde yapılır. Karşınızdaki kişi ruhsat sahibi değilse, satışı noterde kimin, hangi yetkiyle yapacağını en başta netleştirin; belirsizlik varsa görüşmeyi ilerletmeyin.

Ruhsattaki şasi numarasını araç üzerindeki şasi numarasıyla karşılaştırın. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin (SBM) 5664 kısa mesaj hizmetinde DETAY sorgusu da işe yarar: plakayı ya da şasi numarasını gönderdiğinizde aracın markası ve modeli, plaka değişimi olup olmadığı, hangi illerde tescil kaydı bulunduğu, son sahiplik süresi ve trafiğe çıkış tarihi gibi bilgiler gelir. Bu bilgiler satıcının anlattıklarıyla uyuşmalıdır.

3. Hasar kaydını sorgulayın

Halk arasında "TRAMER kaydı" denen hasar geçmişi, sigorta şirketlerinin kayıtlarını toplayan SBM üzerinden sorgulanır. İki resmî yol vardır:

1. 5664 kısa mesaj: Plakayı yazıp Turkcell, Türk Telekom veya Vodafone hattından 5664'e gönderdiğinizde hasar geçmişi gelir. Eksper raporu bulunan bir kazada değişen parçaları öğrenmek için PARCA plaka hasar tarihi biçiminde (ör. PARCA 34ABC123 01/01/2020) sorgu yapılır. SBM'nin sayfasına göre hizmet ücretlidir; Eylül 2026 itibarıyla tüm operatörlerde sorgu başına 275,00 TL'dir.
2. e-Devlet: "Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama" ve "Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama" hizmetleri yalnız adınıza kayıtlı araçları gösterir. Bu yüzden alıcı olarak bu ekranı ancak satıcıdan kendi e-Devlet hesabında açıp göstermesini isteyerek görebilirsiniz.

Önemli bir sınır: SBM'nin yasal uyarısına göre bu sorgudaki hasar bilgileri 2003 yılından itibaren sigorta şirketlerince yapılan kasko ve trafik sigortası hasar ödemeleriyle sınırlıdır; cam hasarı, parça çalınması ve mini onarım ödemeleri gibi kalemleri içermez. Sigortaya bildirilmeden onarılan bir hasar bu kayıtta görünmez. Yani "hasar kaydı yok" sonucu, aracın hiç onarım görmediği anlamına gelmez; bu yüzden ekspertiz ayrıca gereklidir.

4. Muayene, kilometre, vergi ve şerh kontrolleri

Muayene

Araç Muayene Yönetmeliği'ne göre hususi otomobiller ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir periyodik muayeneye tabidir. Muayenenin geçerli olup olmadığını e-Devlet'teki "TÜVTÜRK Muayene Durum Sorgulama" hizmetiyle kontrol edebilirsiniz. Muayenesi yaklaşan ya da geçmiş bir araçta, muayene masrafının ve olası kusurların kimde kalacağını satıştan önce konuşun.

Kilometre

e-Devlet'te PTT'nin "Araç Kilometre Sorgulama" hizmeti bulunur. Gösterge, satıcının beyanı ve varsa ekspertiz raporundaki kilometre birbirini tutmalıdır. Yönetmeliğe göre noterdeki satış sözleşmesinde, ekspertiz raporu ibraz edildiyse rapordaki kilometre bilgisi, edilmediyse satış anındaki kilometreye ilişkin alıcı ve satıcı beyanı yer alır; sözleşmedeki kilometreyi imzalamadan önce okuyun.

Vergi ve trafik cezası borcu

Karayolları Trafik Kanunu'na göre noter, satışı ancak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığı tespit edilirse yapar. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'na göre vergi her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir; bu aylarda yapılan satışta vergi, malik değişikliğinden önce ödenir. Borç çıkarsa işlem noterde takılır; hangi tarafın ödeyeceğini önceden yazılı olarak kararlaştırın.

Rehin, haciz ve diğer kısıtlamalar

Aynı kanun hükmüne göre araç üzerinde satışı veya devri kısıtlayan bir tedbir ya da kayıt varsa noter satışı yapmaz. Bunu satış gününe bırakmamak için satıcıdan, e-Devlet'teki Türkiye Noterler Birliği "Adıma Tescilli Araç Sorgulama" ekranını göstermesini isteyin; bu hizmet aracın hak mahrumiyeti olup olmadığını gösterir.

5. Test sürüşü ve bağımsız ekspertiz

Test sürüşünü mümkünse motor soğukken başlatın; farklı hızlarda, düz yolda ve virajda deneyin. Fren, direksiyon, vites geçişleri, gösterge panelindeki uyarı ışıkları ve alışılmadık sesler üzerine not alın. Test sürüşü bir izlenim verir, ölçüm yapmaz; kararı ekspertiz raporuyla birlikte verin.

Ekspertizi satıcının değil, sizin seçtiğiniz bir işletmede yaptırın. Yönetmeliğe göre ekspertiz raporu, TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan ekspertiz işletmelerince düzenlenir. Raporda boyalı, lokal boyalı, değişen parçalar ve şasi gibi kritik bölgelerin nasıl okunacağını ekspertiz raporu nasıl okunur rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Galeriden alımda ekspertiz çoğu durumda zaten zorunludur: Yönetmeliğe göre işletme, tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtların satışından önceki on gün içinde ekspertiz raporu alır. Model yılına göre sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki taşıtlar için bu zorunluluk yoktur; TSE belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan illerdeki işletmeler de bu kuralın dışındadır. Bireysel satıcıdan alırken böyle bir zorunluluk yoktur; ekspertiz masrafını kimin karşılayacağını baştan konuşun.

6. Galeriden mi, bireyden mi? 6 ay / 6.000 km kuralı ve garanti

"6 ay 6.000 km kuralı" herkes için değil, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle uğraşanlar için bir satış kısıtlamasıdır. Yönetmeliğin Geçici 2. maddesine göre bu kişiler motosiklet, otomobil ve arazi taşıtlarını, ilk tescil tarihinden itibaren altı ay ve altı bin kilometre geçmedikçe doğrudan veya dolaylı olarak pazarlayamaz ve satamaz. Yönetmelik metninde bu kısıtlamanın bitiş tarihi 1 Temmuz 2026 olarak yazılıdır ve Ticaret Bakanlığı'na bu tarihi altı aya kadar uzatma yetkisi verilmiştir. Bakanlık, 22 Haziran 2026'da Anadolu Ajansı'nın aktardığı açıklamasıyla kısıtlamanın 1 Ocak 2027'ye kadar uzatıldığını açıklamıştır. Süre yeniden değişebileceği için güncel durumu Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol edin.

Kimin "ticaretle uğraşan" sayılacağı da Yönetmelikte yazılıdır: bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık yoluyla üçten fazla ikinci el araç satışı yapılması hâlinde, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe her satış ticari faaliyet kabul edilir.

Galeriden almanın bir farkı da yasal garantidir. Yönetmeliğe göre model yılına göre sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin altındaki, araç sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtların motoru, şanzımanı ve elektrik-elektronik sistemleri satış tarihinden itibaren üç ay veya 5.000 kilometre işletmenin garantisi altındadır. Ancak ekspertiz raporunda belirtilen arıza ve hasarlar bu garantinin kapsamı dışındadır. Bireysel satışta bu işletme garantisi yoktur.

7. Ödeme ve noterde devir

Karayolları Trafik Kanunu açıktır: noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devir geçersizdir. Noter, satışı siciline işlenmek üzere üç iş günü içinde trafik tescil kuruluşuna ve vergi dairesine bildirir ve bu bildirimle araç alıcı adına tescil edilmiş sayılır. Süreç ve 2026 ücretleri için noterde araç satışı ve devir ücreti rehberimize bakın.

Ödemede de kural vardır: Yönetmeliğe göre ikinci el araç satışında bedelin bir kısmı veya tamamı nakit, havale veya elektronik fon transferiyle ödenecekse, bedel Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşun, aracın mülkiyeti ile satış bedelinin aynı anda el değiştirmesini sağlayan elektronik sistemi üzerinden ödenir. Bu sistemin nasıl işlediğini araç satışında güvenli ödeme rehberimizde anlattık.

Kontrol listesi

• Ruhsattaki ad, satıcının kimliğiyle aynı mı? Şasi numarası araçtakiyle eşleşiyor mu?
• SBM 5664 üzerinden hasar geçmişi ve DETAY sorgusu yapıldı mı?
• Satıcı e-Devlet'te hasar, muayene ve hak mahrumiyeti ekranlarını gösterdi mi?
• Muayene geçerli mi? Kilometre; gösterge, beyan ve raporda tutarlı mı?
• Motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borcu var mı, varsa kim ödeyecek?
• Test sürüşü yapıldı mı, notlar alındı mı?
• Ekspertiz, sizin seçtiğiniz TSE belgeli bir işletmede yapıldı mı?
• Galeriden alıyorsanız tanıtım kartı, ekspertiz raporu ve garanti koşulları elinizde mi?
• Ödeme noterdeki satışla eş zamanlı, kayıt altındaki bir yöntemle mi yapılıyor?

Bu adımların hiçbiri tek başına yeterli değildir; birlikte uygulandığında sürpriz riskini ciddi biçimde azaltırlar. Satış sözleşmesinin içeriği ya da araç üzerindeki bir kısıtlama hakkında emin olmadığınız bir durum çıkarsa işlem öncesinde notere veya bir avukata danışın. Satılık otomobil ilanlarına satılık otomobil kategorisinden ulaşabilirsiniz.