Kasko değeri nedir, nasıl öğrenilir ve araç alım-satımında ne işe yarar?

Kasko değeri, bir aracın marka, model ve model yılına göre Türkiye Sigorta Birliği (TSB) listesinde görünen tutardır. Bu liste sigorta şirketlerine yol göstermek için hazırlanır; aracın kilometresini, hasar geçmişini ve bakım durumunu yansıtmaz. Bu yüzden ikinci el alım-satımda faydalı bir başlangıç noktasıdır ama fiyatı tek başına belirlemez.

Kasko değeri nedir?

TSB, listedeki değerleri “Birliğimiz üyesi sigorta şirketlerinin sigortaladıkları motorlu kara taşıtlarının kasko değerlerini belirlemelerinde yardımcı olmak üzere, piyasa fiyatları göz önüne alınarak saptanan” fiyatlar olarak tanımlar. Yani liste, sigorta sektörü için hazırlanmış bir referanstır; bir satış fiyatı ya da resmî bir “olması gereken fiyat” değildir.

TSB aynı açıklamada, bu fiyatların yapılacak işlemlerde esas alınmasından hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmediğini de belirtir. Bu cümle, listenin alım-satımda bağlayıcı bir ölçü olmadığını açıkça gösterir.

Liste kim tarafından ve nasıl hazırlanıyor?

Listeyi Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği yayımlar. TSB'nin kasko değer listesi sayfasında hazırlanma yöntemi şöyle özetlenir:

• Kapsam: Listede 15 model yılına kadar olan araçlar yer alır. Daha eski bir aracın değerini bu listede bulamayabilirsiniz.
• Sıfır araçlar: Değerler, yetkili distribütörlerin ilan ettiği KDV ve ÖTV dahil, kampanyasız fiyatlarla belirlenir.
• İkinci el araçlar: Değerler INDICATA firmasının katkılarıyla oluşturulur.
• Kontrol kaynakları: İkinci el araç ilan siteleri, ithalatçı ve imalatçı firmalar, galeriler, süreli yayınlar, gazete ilanları ve alıcı ya da satıcının sunduğu fatura gibi belgeler kullanılır.

Değerler zamanla değişir. TSB, geçmiş tarihlerdeki değerleri görmek için ayrı bir kasko değer arşiv sorgulama ekranı sunar. Sektör basınına göre bu arşiv, belirli bir ayın son listesiyle sınırlı kalmayıp geçmişteki herhangi bir güne ait değeri gösterecek şekilde düzenlenmiştir.

Kasko değeri nasıl sorgulanır?

Sorgulama TSB'nin sitesinden yapılır:

1. TSB'nin kasko değer listesi sayfasını açın.
2. Model yılı, marka ve model alanlarında aracınıza uyan seçimleri yapın.
3. Seçim tamamlandığında listelenen değeri not alın. TSB değerleri tip ve model yılına göre verdiği için baktığınız satırı ruhsattaki tip bilgisiyle karşılaştırın.
4. Belirli bir tarihteki değeri görmeniz gerekiyorsa (örneğin bir hasar tarihindeki değer) arşiv sorgulama ekranını kullanın.

Kasko değeri neden piyasa fiyatından farklı olabilir?

TSB, listede kilometre, hasar ve aracın kozmetik durumu için bir ayrım bulunmadığını; bu nedenle aynı tip ve model yılına sahip ikinci el araçlarda ortalama bir değerin esas alınabildiğini belirtir. Pratikte bu şu anlama gelir:

• Aynı tip ve model yılındaki düşük kilometreli, bakımlı ve hasarsız bir araçla yüksek kilometreli, boyalı ya da değişen parçası olan bir araç listede aynı değeri gösterir.
• Sıfır araç değeri kampanyasız fiyattan hesaplandığı için bayideki indirimli kampanya fiyatıyla birebir örtüşmeyebilir.
• İlan fiyatı, satıcının beklentisini gösterir; kasko değeri ise sigorta sektörü için hazırlanmış ortalama bir referanstır. İkisinin aynı olması beklenmemelidir.

Alım-satımda kasko değerini nasıl kullanmalısınız?

Kasko değeri, fiyatın makul bir aralıkta olup olmadığına ilk bakışta fikir verir. Ancak kararı tek başına bu rakama dayandırmak yanıltıcı olabilir. Daha sağlıklı bir değerlendirme için:

• Aracın gerçek durumunu ekspertiz raporuyla öğrenin. Boya, değişen ve hasar kaydı gibi bilgilerin nasıl okunacağını ekspertiz raporu rehberimizde bulabilirsiniz.
• Aynı marka, model, yıl ve donanımdaki benzer ilanları karşılaştırın. Güncel ilanlara satılık otomobil kategorisinden bakabilirsiniz.
• Kilometre, bakım geçmişi ve hasar kaydı gibi listenin hesaba katmadığı bilgileri pazarlıkta ayrıca konuşun.
• Genel kontrol adımları için ikinci el araba alırken dikkat edilmesi gerekenler rehberine göz atın.

Hasar ve tam hasar durumunda poliçe neye bakar?

Kasko sigortasında tazminatın nasıl hesaplanacağı Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nda düzenlenir. Genel Şartlar'a göre poliçede belli bir sigorta bedeli yazmaz; bunun yerine “Sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına almıştır.” ifadesi yer alır.

• Esas alınan değer: Tazminat hesabında rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değer esas alınır. Rayiç değer için hangi referansın ya da yöntemin kullanılacağı poliçede belirtilir. Kendi poliçenizde bu referansın ne olduğunu okumanız, olası bir hasarda sürprizle karşılaşmamanızı sağlar.
• Tam hasar: Onarım masrafları aracın hasar tarihindeki değerini aşarsa ve eksper raporu aracın onarım kabul etmez hâle geldiğini tespit ederse araç tam hasara uğramış sayılır. Bu durumda hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez.
• Onarılabilir ağır hasar: Eksper raporuyla onarımın mümkün olduğu tespit edilen ağır hasarlı araçta, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez.
• Çalınma: Aracın çalınması hâlinde çalınma günündeki rayiç değeri ödenir.

Tazminat tutarına itiraz etmeyi düşünüyorsanız poliçenizdeki şartları, sigorta şirketinizin açıklamasını ve gerekirse bir avukatın görüşünü birlikte değerlendirin.

Kasko değeri ile MTV'yi karıştırmayın

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) kasko değerine göre hesaplanmaz. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 2026 MTV rehberine göre vergiyi belirleyen başlıca unsurlar şunlardır: model yılı, cinsi, motor silindir hacmi, motor gücü, azami toplam ağırlık, oturma yeri ve 1/1/2018 tarihinden (bu tarih dahil) sonra tescil edilmiş araçlar için taşıt değeri.

Buradaki taşıt değeri de kasko değeri değildir. GİB, taşıt değerini taşıtların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan oluşan değer olarak tanımlar.

GİB rehberinde kasko değeri yalnızca bir üst sınır uygulamasında geçer. 1/1/2018 tarihinden önce tescil edilmiş, (I/A) sayılı tarifedeki otomobil, arazi taşıtı ve benzeri araçlarda vergi tutarı, TSB'nin her yılın ocak ayında ilan ettiği kasko değerinin %5'ini aşarsa, tarifede bir önceki satırdaki aynı yaş grubunun vergi tutarı esas alınır. Bu düzeltme kendiliğinden yapılmaz. Aracın kayıtlı olduğu vergi dairesine başvurulması gerekir ve başvuru Dijital Vergi Dairesi üzerinden de yapılabilir. TSB, bu uygulamada kullanılacak kasko değerini sorgulamak için ayrı bir MTV sayfası sunar.

Sık yapılan hatalar

• Kasko değerini “aracın gerçek fiyatı” sanmak. Liste, kilometre ve hasar ayrımı yapmayan ortalama bir referanstır.
• Hasarlı ya da çok yüksek kilometreli bir araç için kasko değerini doğrudan satış fiyatı olarak istemek veya kabul etmek.
• Ruhsattaki tip bilgisine bakmadan başka bir tipe ait değeri esas almak.
• 15 model yılından eski bir araç için listede değer aramak.
• MTV'nin kasko değerinden hesaplandığını düşünmek.
• Poliçede rayiç değer için hangi referansın yazdığını hasar anına kadar okumamak.

Kısacası kasko değeri, ikinci el araç fiyatını tartarken işe yarayan ama tek başına yeterli olmayan bir ölçüdür. Bu değeri ekspertiz sonucu, benzer ilanlar ve aracın geçmişiyle birlikte değerlendirdiğinizde hem alıcı hem satıcı olarak daha sağlam bir pazarlık zemini kurarsınız.